Een andere interessante basistheorie is die van de vijf elementen. Er zijn er vijf: vuur, aarde, metaal, water en hout. Het is, samen met yin en yang, een poging om alle verschijnselen zoals ziekte, stemmingen, organen, weefsels, seizoenen, klimaat, kleuren, smaken, enzovoort, te categoriseren aan de hand van een specifiek element.
De vijf elementen zijn met elkaar verbonden en beïnvloeden elkaar. Het vormt een zeer interactief fysiologisch geheel van allerlei functies en verschijnselen, wat verhelderende inzichten biedt in ons functioneren.
Hout symboliseert zowel buigen als strekken. Het groeit omhoog en spreidt zich naar buiten uit. Het staat voor groei, opwaartse beweging en vrijheid van remmingen. Het wordt geassocieerd met de lente, de tijd van groei aan het begin van de seizoenscyclus. Het wordt geassocieerd met het oosten, waar de zon opkomt, en met de groene kleur van nieuwe bladeren en de zure smaak van onrijp fruit.
De lever en de galblaas worden geassocieerd met de houtfase. De lever regelt de beweging van qi door het hele lichaam en verspreidt qi zoals een boom zijn takken spreidt. De lever organiseert de dalen en rijzen op zoals jonge plantjes die in de lente ontspruiten.
Vuur is de opwaartse vlam. Het is heet en stijgt op. Het wordt geassocieerd met de zomer, wanneer de zon op zijn heetst is, en met het zuiden, waar de zon op zijn hoogste punt staat. Het wordt geassocieerd met de kleur rood en de smaak ervan is bitter.
Het hart en de dunne darm corresponderen met de vuurfase. Het hart stuwt qi en bloed door de aderen om het lichaam te voeden. Het is als een vuur dat het lichaam verwarmt, net zoals de nazomer de natuur laat groeien.
Aarde staat symbool voor zaaien en oogsten, het planten en oogsten van gewassen en de productie van goederen. Het wordt geassocieerd met de nazomer, wanneer de zomerse hitte de oogst rijpt. Dit is het seizoen tussen zomer en herfst en neemt een centrale positie in. Aarde is geelbruin van kleur en smaakt naar de zoetheid van rijp fruit.
De milt wordt geassocieerd met de aardfase en heeft als functie het onttrekken van voedingsstoffen uit voedsel. Dit wordt traditioneel omschreven als "het transporteren en transformeren van de essentie van granen en water". De aardfase vertegenwoordigt de bron van qi en bloed, die het lichaam voeden en verzorgen, net zoals planten door de aarde worden gevoed.
Metaal staat voor verandering, met eigenschappen zoals zuivering, vernietiging en hervorming. Metaal kan worden gevormd en gehard. Met metaal kunnen mensen dieren oogsten en slachten om te overleven. Doden en zuiveren vindt ook plaats bij de eerste vorst in de herfst. Metaal wordt geassocieerd met het westen, waar de zon ondergaat, en met de kleur van vorst, wit, en de smaak van scherp ruikende stoffen die zuiveren.
De longen en de dikke darm zijn verbonden met de metaalfase. De longen ademen verse lucht in en transformeren de vloeistoffen in het bloed. De longen transporteren ook vloeistoffen naar de nieren en de blaas en zijn zo verantwoordelijk voor het zuiveren en afvoeren van vloeistoffen (urine). De longen hebben daarom dezelfde functie als de zuiverende rijp in de herfst.
Water bevochtigt en daalt af naar lagere gebieden, waardoor het koud wordt. Water wordt geassocieerd met de winter, het seizoen waarin de natuur zich voorbereidt op de volgende cyclus. Water wordt geassocieerd met het noorden, waar de zon niet komt, de duisternis van de nacht en de zilte smaak van zeewater.
De waterfase wordt geassocieerd met de nieren en de blaas. De nieren liggen laag in het lichaam en de lichaamsvloeistoffen stromen ernaartoe. De nieren slaan ook levensessentie (jing) op, net zoals de natuur zichzelf beschermt en bewaart in de winter.